24 شهریور زادروز ابوریحان بیرونی

 

 

ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایرانی 24 شهریور 352 خورشیدی در خوارزم از سرزمین های سامانیان چشم به جهان گشود.

 بیرونی که 75 سال زندگی کرد در 23 آذر 418 خورشیدی در شهر غزنه (افغانستان امروز) درگذشت.

 بیرونی در ریاضیات، نجوم، علوم فضایی، فیزیک، زمین شناسی و جغرافیا سرآمد دانشمندان روزگار خود بود. بیرونی گردش محوری زمین و جهت های شمال و جنوب را با باریک بینی بسیار بدست آورد. بیرونی زبان های یونانی، هندی، عربی و حتی بربر را به خوبی می دانست.

 

 کتابها و نوشته های بسیاری که شماره آنها را بیش از 146 گزارش کرده اند که جمع سطرهای آنها بیش از 13 هزار برآورده شده است.

 

 ابوریحان نابغه بزرگ ایرانی به گونه ای چشم گیر بر همه دانش های دانشگاهی روزگار ما همچون تاریخ، ادبیات، فلسفه، طبیعیات، ریاضیات، هندسه و ستاره شناسی چیرگی خیره کننده ای داشت. بیرونی در پژوهشی بسیار ارزشمند خود در زمینه دانش نورشناسی به ویژه ساختار نور، بررسی های بسیار گرانقدری دارد. بیرونی سرعت نور را بیشتر از سرعت صوت دانسته که دانش غربی چند سده پس از او به آن رسیده است.

 او چگونگی بالا رفتن آب از فواره ها و چشمه ها را بیان کرده و روشن ساخته که چگونه چشمه ها جوشان می شوند. او برای ترازمندی خط، دریاها و آب های زیرزمینی را با اندازه گیریهای ریزبینانه ای بررسی کرده است.

 او اندازه رویه (مساحت) زمین را به دست آورده و در بخش پایانی کتاب "اسطرالابات" معادله هایی برای اندازه گیری نیمکره زمین آورده که دانشمندان غربی این معادله را به نام او نوشته اند. او درازای سرزمین های گوناگون را از روز کسوف ماه و دیدِ آن در سرزمین های دیگر بدست آورده.

 ابوریحان گاهشماری را درست سازی کرد که از کارهای پاپ گریگوری که شش سده پس از او انجام گرفت درستتر و برتر است.

 او به گردش نیروی گرانش، گرد بودن زمین و گردندگی آن به دور کانون خود و گردش سالانه دور خورشید که شش سده پس از آن کپرنیک و نیوتون به آن پی بردند پرداخته است. بیرونی در زمینه نقشه برداری نیز روشهای نو و ویژه ای داشته است که بر پایه به هم آمیختگی دانشهای ریاضی و هندسه بوده است. عرض جغرافیایی شهر بلخ که بدست بیرونی اندازه گیری شده برابر 36.41 درجه است که با سنجش امروزی (36.45 درجه) نزدیکی شگفتی دارد. او اندازه نصف النهار زمین را برابر 11062.4 کیلومتر تعیین نموده که آن نیز با توجه به اندازه گیری امروزی (11110.0 کیلومتر) دارای دقت و ریزبینی بی مانندی است.

انیشتین به این رسیده بود که جهان از ذرات بسیار ریزی تشکیل شده است و نام ذرات را فوتون نهاد.

 هزار سال پیش از او بیرونی همین نظر را داده بود و نام آن ذره ها را "اجزالطیفه" نهاده بوده است. چگالی 18 گونه از سنگهای گرانبها را به دست آورد و جدولی در این باره ساخت.

 به راستی که ابوریحان بیرونی مرد دانش امروز بود نه مرد روزگار خویش.

                                                                                       برگرفته از هفته نامه امرداد

                                                                                       گردآوری: پروین عابدینی

                                                                                       www.javdaneh.com

 

 
   

درباره ما               صفحه اصلی

 

نام كاربر :

کلمه عبور :

 

Copyright 2005 :: Javdaneh. All rights reserved.
Web Development Partner :
Design Group , Best View : 1024x768 pixels